Brandwerende coating: welke eisen en testrapporten moet je controleren?

Wil je een brandwerende coating kiezen? Controleer dan eerst welke brandwerendheid de constructie moet behalen, op welk materiaal het systeem wordt toegepast en welke testrapporten daarvoor geldig zijn. Een coating met de vermelding R60 biedt niet automatisch zestig minuten bescherming op iedere staalbalk. Bij staal bepalen onder meer de profielafmetingen, belasting, kritieke staaltemperatuur en vereiste droge laagdikte de systeemkeuze. Ook moeten primer, eventuele toplaag en uitvoering met het geteste systeem overeenkomen. Vraag daarom niet alleen een productcertificaat op, maar ook een projectspecifieke berekening en bewijs van correcte applicatie. Zonder deze gegevens is de brandprestatie niet betrouwbaar te beoordelen.

Offerte aanvragen? Aanbrengen of alleen product, dat kan hier!

Waarom is alleen een brandwerendheidsclaim onvoldoende?

Brandwerende coating wordt gebruikt om bepaalde materialen of constructieonderdelen bij brand te beschermen. Vooral bij stalen draagconstructies worden reactieve, opschuimende coatings toegepast.

Onder invloed van hoge temperaturen vormt zo'n coating een isolerende schuimlaag. Die kan de opwarming van het staal vertragen. Maar de uiteindelijke bescherming hangt af van de constructie, het coatingsysteem en de daadwerkelijk aangebrachte laag.

Een vermelding als "tot 60 minuten brandwerend" is daarom onvoldoende om vast te stellen dat een specifieke balk of kolom aan de projecteis voldoet.

Je hebt bewijs nodig voor drie verschillende onderdelen: het ontwerp, het geteste product en de uitvoering op locatie.

Stap 1: bepaal eerst de vereiste brandprestatie

De benodigde prestatie volgt niet uit de wens van de schilder of de productnaam. Zij moet worden vastgesteld aan de hand van het gebouwontwerp, de toepasselijke regelgeving en de brandveiligheidsberekening.

Het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl) bevat eisen aan constructieve veiligheid bij brand. Daarbij kunnen onder meer de gebruiksfunctie, hoogte, bouwsituatie en rol van het constructieonderdeel belangrijk zijn.

Voor bestaande bouw, nieuwbouw en verbouwingen kunnen verschillende voorschriften gelden. Controleer daarom de actuele projecteisen en laat een constructeur of brandveiligheidsadviseur bepalen welke prestatie het onderdeel daadwerkelijk nodig heeft.

Voorbeelden van aanduidingen zijn:

  • R30: een vereiste draagfunctie gedurende 30 minuten binnen de omschreven beoordelingscondities.
  • R60: een vereiste draagfunctie gedurende 60 minuten.
  • R90 of R120: hogere eisen die alleen bij een passend getoetst systeem mogen worden geclaimd.

Een R-classificatie gaat over het behoud van draagvermogen tijdens de voorgeschreven brandbelasting. Dat is niet hetzelfde als een algemene materiaalbrandklasse of de weerstand tegen branddoorslag van een complete scheidingsconstructie.

Stap 2: maak onderscheid tussen brandreactie en brandwerendheid

Bij brandveiligheidsproducten worden verschillende begrippen en normen gebruikt.

Begrip of norm Waar gaat het over? Wat bewijst het niet automatisch?
NEN-EN 13501-1 Brandgedrag of reactie bij brand van een bouwproduct R30 of R60 van een draagconstructie
NEN-EN 13501-2 Classificatie van brandwerendheid van bepaalde bouwproducten en constructieonderdelen Dat elk willekeurig onderdeel met dezelfde verf voldoet
NEN-EN 13381-8 Beproevingsmethode voor reactieve bescherming van stalen constructieonderdelen Dat iedere profielmaat met dezelfde laagdikte volstaat
NEN-EN 13381-4 Beproevingsmethode voor passieve bescherming van stalen onderdelen Dat een reactieve coating volgens dezelfde gegevens kan worden ontworpen
ETA Europese technische beoordeling van een omschreven productsysteem Dat het systeem op de bouwplaats correct is aangebracht
Applicatie- of opleverdossier Documentatie van de uitgevoerde behandeling Dat een niet-getest product alsnog een bepaalde prestatie heeft

Controleer altijd of een document betrekking heeft op de functie die je moet aantonen. Een product met een gunstige brandreactieklasse kan nog steeds ongeschikt zijn om een dragende staalconstructie gedurende 60 minuten te beschermen.

Stap 3: controleer op welk constructiemateriaal het product is getest

Staal, hout en beton hebben verschillende eigenschappen bij brand. Een coatingsysteem voor staal mag niet automatisch worden gebruikt om de brandprestatie van hout of beton te onderbouwen.

Materiaal Belangrijkste controle Wanneer extra onderzoek nodig is
Constructiestaal Getest systeem, profiel, kritieke temperatuur en droge laagdikte Bij afwijkende doorsnede, belasting of brandblootstelling
Hout Of het doel brandreactie of constructieve brandwerendheid is Bij afwijkende houtsoort, opbouw of buitengebruik
Beton Beschermingsdoel en passende geteste systeemopbouw Bij beschadiging, onvoldoende dekking of bijzondere constructie
Stalen ligger met bestaande verf Compatibiliteit van oude laag, primer en brandwerende coating Wanneer het oorspronkelijke verfsysteem onbekend is
Leiding- of kabeldoorvoer Goedgekeurde brandwerende doorvoerafdichting Wanneer men een algemene coating als afdichting wil gebruiken

Brandwerende bescherming van een draagconstructie is iets anders dan het brandvertragend behandelen van decoratieve stoffen. Ook een brandwerende deur, wand of doorvoer moet als passende complete systeemopbouw worden beoordeeld.

Stap 4: controleer bij staal de profielfactor

Bij stalen constructies is de benodigde coatingdikte niet voor iedere balk gelijk.

Een stalen profiel met relatief veel aan brand blootgesteld oppervlak kan sneller opwarmen dan een profiel met meer staalmassa ten opzichte van dat oppervlak.

Dit wordt onder meer beschreven met de profielfactor, vaak aangeduid als A/V of met een vergelijkbare notatie. Ook het aantal zijden dat door brand wordt blootgesteld is van belang.

Een smalle stalen kolom kan daardoor een andere brandwerende laagdikte nodig hebben dan een zware ligger, zelfs wanneer voor beide R60 is vereist.

Promat en Bouwen met Staal benadrukken bovendien de rol van de kritieke staaltemperatuur. Die wordt bepaald vanuit de constructieve belasting en de geldende ontwerpmethode.

Laat deze waarden door een bevoegde constructeur en de daarvoor geschikte systeemleverancier bepalen. Je kunt de laagdikte niet betrouwbaar vaststellen met alleen het aantal vierkante meters staal.

Stap 5: vraag de juiste technische documenten op

Een volledig onderbouwd brandwerend coatingsysteem moet voor het betreffende project controleerbaar zijn.

Vraag minimaal naar de documenten die relevant zijn voor jouw constructie en toepassing.

Document Wat moet je erin terugvinden?
Technisch productinformatieblad Ondergrond, toepassing, verwerking, primers, toplagen en beperkingen
Relevant testrapport of beoordelingsrapport Toegepaste beproevingsmethode en geteste systeemopbouw
Classificatierapport Behaalde prestatie en het geldende toepassingsgebied
ETA, indien van toepassing Beoordeelde productconfiguratie, prestatiebereik en toepassingsvoorwaarden
Prestatieverklaring en CE-documentatie, indien van toepassing Herleidbare productidentiteit en verklaarde prestaties
Projectspecifieke laagdiktestaat Benodigde droge laagdikte per stalen onderdeel of profielgroep
Applicatie- en meetrapport Uitvoering, meetresultaten en eventuele herstelwerkzaamheden
Onderhoudsvoorschrift Inspectie, herstel en voorwaarden voor behoud van prestaties

Niet ieder document heeft in iedere situatie dezelfde formele status. Controleer vooraf welke bewijzen volgens het ontwerp, het contract en het toepasselijke beoordelingskader nodig zijn.

Een CE-markering of productcertificaat bewijst op zichzelf niet dat de constructie na applicatie de vereiste brandwerendheid heeft.

Offerte aanvragen? Aanbrengen of alleen product, dat kan hier!

De documentencheck: wanneer ontbreekt cruciale onderbouwing?

Wat ontbreekt? Risico Actie
Geen vastgestelde R-eis Onbekend welk prestatieniveau nodig is Constructeur of brandveiligheidsadviseur raadplegen
Geen testrapport voor het gekozen systeem Prestatie niet aantoonbaar Passend technisch bewijs opvragen
Geen profiel- of laagdikteberekening Coating kan te dun of verkeerd gespecificeerd zijn Projectspecifieke laagdiktestaat laten opstellen
Onbekende oude primer Mogelijke onverenigbaarheid van de lagen Ondergrond en systeemcompatibiliteit laten beoordelen
Geen gemeten droge laagdikte Correcte uitvoering niet aantoonbaar Passende meet- en opleverdocumentatie eisen
Beschadigde coating na oplevering Beschermende functie kan zijn verminderd Inspectie en voorgeschreven reparatie uitvoeren

Stap 6: controleer de vereiste droge laagdikte

Bij een opschuimende coating op staal speelt de droge laagdikte een belangrijke rol in het bereiken van de berekende brandprestatie.

De benodigde laagdikte verschilt onder meer per profiel, vereiste brandwerendheid, kritieke staaltemperatuur en toepassingsbereik van het geteste systeem.

Bouwen met Staal adviseert daarom een laagdiktestaat met de voorgeschreven waarde per constructieonderdeel.

Na applicatie moet de droge laagdikte worden gecontroleerd met een passende meetmethode.

Let op het verschil tussen:

  • Natte laagdikte: de laag die tijdens verwerking aanwezig is.
  • Droge laagdikte: de laag die overblijft na droging of uitharding.
  • Totale systeemdikte: de gecombineerde dikte van bijvoorbeeld primer, brandwerende laag en toplaag.

De brandwerende laag moet volgens de toepasselijke systeemdocumentatie worden beoordeeld. Je mag niet automatisch de primer- en toplagen optellen bij de vereiste droge dikte van de reactieve coating.

Gebruik ook geen algemene vaste laagdikte voor alle R60-toepassingen.

Stap 7: controleer primer, ondergrond en toplaag

Het volledige verfsysteem moet overeenkomen met de geteste of beoordeelde configuratie.

Bij staal kan een primer worden gebruikt voor corrosiebescherming en hechting. Daarover volgt de brandwerende coating en eventueel een geschikte toplaag.

Maar niet iedere primer is verenigbaar met iedere intumescente coating. Ook kan een verkeerde of te dikke toplaag de werking of toepassingsgeschiktheid beïnvloeden.

Controleer daarom:

  • Of het staal voldoende is voorbereid.
  • Of er corrosie, vervuiling of loszittende oude verf aanwezig is.
  • Welke primer volgens het systeem is toegestaan.
  • Welke laagdikten voor primer en toplaag gelden.
  • Of het systeem geschikt is voor binnen- of buitengebruik.
  • Of vocht, condens of agressieve omgevingsomstandigheden zijn voorzien.

Een gewone anticorrosiecoating biedt niet automatisch brandwerendheid. Een brandwerende coating vervangt evenmin alle overige bescherming die voor het staal nodig kan zijn.

Stap 8: controleer de omgevingsbelasting

Een brandwerend coatingsysteem in een droge kantoorruimte wordt anders belast dan een systeem in een vochtige parkeergarage of op een buitenconstructie.

Daarom moet je controleren voor welke blootstellingsomstandigheden het systeem is beoordeeld.

De kwaliteitschecklist van Bouwen met Staal maakt bijvoorbeeld onderscheid tussen droge en vochtige binnenomgevingen, beschut buitengebruik en buitenblootstelling.

De bescherming tegen vocht en corrosie moet in overeenstemming zijn met de systeemdocumentatie.

Een brandwerende coating die onder een bepaalde droge binnenconditie is getest, mag niet zonder aanvullende onderbouwing worden toegepast op buitenstaal dat direct wordt blootgesteld aan regen.

Stap 9: vraag bewijs van correcte applicatie

Een betrouwbaar product kan onvoldoende bescherming geven wanneer het verkeerd wordt aangebracht.

Daarom zijn applicatiecontrole en oplevering een afzonderlijk onderdeel van de brandveiligheidsborging.

Een passend opleverdossier kan onder meer bevatten:

  1. De productidentificatie: merk, systeem en relevante partijen.
  2. De behandelde constructiedelen: welke balken, kolommen en profielen zijn opgenomen?
  3. De toegepaste primer en toplaag: inclusief bevestigde compatibiliteit.
  4. De verwerkingscondities: relevante temperatuur-, vocht- en drooggegevens.
  5. De laagdiktestaat: voorgeschreven droge laagdikte per profiel.
  6. De meetrapporten: resultaten na uitvoering, inclusief eventuele afwijkingen.
  7. De herstelregistratie: welke plekken zijn opnieuw behandeld?
  8. De vrijgave: wie heeft de uitvoering gecontroleerd en geaccepteerd?

De exacte inhoud en benodigde controle-intensiteit moeten aansluiten bij de projecteisen en de relevante richtlijnen.

Een zelfgeschreven verklaring zonder de onderliggende technische gegevens is geen vervanging voor aantoonbare prestaties.

Wanneer is een brandwerende coating niet de beste oplossing?

Een opschuimende coating is slechts één manier om een constructie bij brand te beschermen.

Afhankelijk van het ontwerp kunnen bijvoorbeeld brandwerende platen, spuitmortel of een andere geteste constructieopbouw geschikt zijn.

Promat beschrijft voor staalconstructies verschillende systemen en geeft aan dat de benodigde dikte afhankelijk is van de constructie en de vereiste prestatie.

Een alternatieve oplossing kan logischer zijn wanneer de staalconstructie moeilijk bereikbaar is, de vereiste dikte niet uitvoerbaar is, de omgeving ongeschikt is voor het coatingsysteem of inspectie en onderhoud lastig zijn.

Ook bij beschadigde constructies moet eerst de technische conditie worden onderzocht. Een brandwerende laag herstelt geen verloren draagkracht door corrosie of andere constructieve schade.

Wat geldt voor brandwerende coating op hout?

Bij hout moet je extra zorgvuldig onderscheid maken tussen een verbeterde brandreactieklasse en een aantoonbare brandwerendheid van de draagconstructie.

Een oppervlaktebehandeling kan onder bepaalde geteste omstandigheden de brandreactie van hout beïnvloeden.

Dat betekent niet dat een houten balk daarmee automatisch R60 haalt.

Voor constructieve brandwerendheid moet worden gekeken naar het volledige onderdeel, de doorsnede, de belasting, de aansluitingen en het toepasselijke beoordelingskader.

Daarnaast kunnen houtsoort, bestaande lak, vocht en buitenblootstelling de geschiktheid van een brandvertragend systeem beïnvloeden.

Gebruik daarom geen document voor een behandelde houten gevelplaat als bewijs voor de draagfunctie van een houten vloerbalk.

Is NC Nano Coating een brandwerende coating?

Voor het huidige Coating.nl-assortiment is geen directe NC-brandwerende coating met passende technische onderbouwing bevestigd.

De bestaande nanocoatings worden aangeboden voor andere eigenschappen, bijvoorbeeld water- en vuilafstoting van geschikte oppervlakken.

Dat is geen bewijs van een constructieve brandwerendheid of een bepaalde brandreactieklasse.

Een NC-nanocoating mag daarom niet worden aangemerkt als vervanging voor een getest brandwerend coatingsysteem.

Ook reinigen, impregneren, hydrofoberen, gewone verf, lak en epoxy hebben eigen functies. Geen daarvan is automatisch brandwerend.

Een bouwkundige brandwerende afdichting van naden of doorvoeren vereist bovendien een afzonderlijk geschikt en beoordeeld systeem.

Praktijkvoorbeeld: R60 voor een stalen ligger in een bedrijfsgebouw

Stel dat bij de verbouwing van een bedrijfsruimte een bestaande stalen ligger zichtbaar blijft. De ontwerper heeft voor dat onderdeel een brandwerendheid van R60 vastgesteld.

Een leverancier biedt een opschuimende coating aan waarop staat dat deze tot zestig minuten bescherming kan bieden.

Dat is nog niet voldoende om de uitvoering goed te keuren.

Controleer eerst de afmetingen en het profieltype van de ligger, de relevante brandblootstelling en de kritieke staaltemperatuur volgens het constructieve ontwerp.

Laat daarna vaststellen of het coatingsysteem binnen het geteste toepassingsgebied valt en welke droge laagdikte vereist is.

Controleer ook de bestaande primer, de omgevingsomstandigheden en eventuele toplaag.

Na het aanbrengen moet de uitvoering met passende meet- en opleverdocumenten worden vastgelegd.

Pas wanneer het ontwerp, het geteste systeem en de uitvoering op elkaar aansluiten, kan de prestatie op een verantwoorde manier worden beoordeeld.

Dit is een illustratief scenario en geen door Coating.nl uitgevoerde brandtest, constructieberekening of inspectie.

Veelgestelde vragen over brandwerende coating en testrapporten

Is een coating met de vermelding R60 altijd zestig minuten brandwerend?

Nee. De vermelding moet worden onderbouwd voor een specifieke constructie en systeemopbouw. Bij staal spelen onder meer profieltype, kritieke staaltemperatuur, brandblootstelling en laagdikte een rol.

Welke norm is belangrijk voor brandwerende coating op staal?

Voor reactieve brandbescherming van staal is NEN-EN 13381-8 een relevante beproevingsmethode. De beoordeling van de vereiste constructieve prestatie en de productdocumentatie moet aansluiten op het betreffende project.

Is een ETA hetzelfde als een oplevercertificaat?

Nee. Een ETA geeft technische informatie over de beoordeelde productprestaties en het toepassingsgebied. Het opleverdossier moet aantonen wat daadwerkelijk op de constructie is aangebracht en gecontroleerd.

Kun je de benodigde coatingdikte zelf bepalen?

Niet betrouwbaar op basis van alleen de brandwerendheidseis. Voor staal is een passende laagdikteberekening nodig waarin onder meer profielgegevens, brandblootstelling, kritieke temperatuur en het geteste systeem zijn verwerkt.

Kan brandwerende coating over bestaande verf worden aangebracht?

Alleen wanneer de bestaande laag voldoende stevig is en de combinatie volgens de technische systeemdocumentatie is toegestaan. Een onbekende oude verf of primer mag niet zonder controle worden behouden.

Moet brandwerende coating na oplevering worden geïnspecteerd?

Ja, waar inspectie en onderhoud nodig zijn om de toegepaste bescherming in stand te houden. De controle moet aansluiten op de systeemvoorschriften en gebouwverantwoordelijkheden. Beschadigingen, corrosie en wijzigingen aan de constructie kunnen aanleiding zijn voor extra beoordeling.

Een testrapport is het begin, niet het volledige bewijs

Brandwerende coating kiezen begint bij de juiste brandveiligheidseis voor de constructie.

Controleer daarna of het product voor het materiaal en de gewenste prestatie is getest. Bij staal heb je bovendien een projectspecifieke laagdiktestaat nodig die rekening houdt met de constructie en de relevante ontwerpgegevens.

Beoordeel ook primer, toplaag, vochtbelasting en de uitvoering op locatie. Zonder passend applicatie- en meetbewijs is een productcertificaat alleen onvoldoende om het eindresultaat vast te stellen.

Bekijk voor een algemeen overzicht van de verschillende beschermingssystemen de gids over brandwerende coating. Er is momenteel geen specifieke NC-brandwerende coating bevestigd. Laat bij constructieve brandveiligheid de keuze daarom toetsen door een deskundige op basis van het volledige ontwerp- en opleverdossier.

Offerte aanvragen? Aanbrengen of alleen product, dat kan hier!

Terug naar blog